Bão Khanun (2023): Phân tích Hồi cứu
1. Hình thành và Lịch sử Khí tượng
Bão Khanun (tên Philippines là Falcon) là một xoáy thuận nhiệt đới mạnh ảnh hưởng đến nhiều quốc gia Đông Á vào tháng 8 năm 2023. Cơn bão hình thành từ một vùng nhiễu động nhiệt đới gần quần đảo Mariana vào ngày 26 tháng 7. Nó di chuyển về phía tây và mạnh dần lên, trở thành bão nhiệt đới vào ngày 28 tháng 7 và bão cuồng phong vào ngày 30 tháng 7. Khanun tăng cường nhanh chóng, đạt cường độ đỉnh vào ngày 1 tháng 8 với sức gió duy trì 10 phút tối đa 140 km/h (85 mph) và áp suất trung tâm 945 hPa, theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA). Sau đó, bão dừng lại và di chuyển ngoằn ngoèo gần quần đảo Ryukyu, gây ra những tác động kéo dài. Sau khi suy yếu, nó quay về phía bắc và đổ bộ vào Hàn Quốc vào ngày 10 tháng 8 với cường độ bão nhiệt đới dữ dội. Sau đó, nó băng qua bán đảo Triều Tiên và tan trên biển Nhật Bản vào ngày 11 tháng 8.
2. Tác động và Thiệt hại
Việt Nam
Mặc dù bão Khanun không ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, nhưng hoàn lưu của bão đã tăng cường gió mùa Tây Nam, gây mưa lớn và gió giật mạnh ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Mưa lớn đã dẫn đến ngập lụt cục bộ tại một số khu vực trũng thấp, đặc biệt là ở các tỉnh ven biển như Quảng Ninh, Hải Phòng. Tuy nhiên, không có thiệt hại về người hay tài sản nghiêm trọng nào được báo cáo. Chính quyền địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp phòng chống, bao gồm cảnh báo sớm và sơ tán dân cư tại các khu vực nguy hiểm.
Nhật Bản
Khanun gây ra những tác động tàn phá tại tỉnh Okinawa, với gió giật lên tới 159 km/h (99 mph) tại đảo Tokashikijima và 155 km/h (96 mph) tại sân bay Kumejima. Lượng mưa lớn 266 mm (10,5 inch) được ghi nhận tại làng Yomitan, với tổng lượng mưa phổ biến 150–200 mm (6–8 inch). Bão khiến 2 người chết và 41 người bị thương tại Okinawa. Hơn 166.000 hộ gia đình bị mất điện, cơ sở hạ tầng như đường sá và nhà cửa bị hư hại nặng nề. Sự di chuyển chậm của bão làm gia tăng nguy cơ lũ lụt và sạt lở đất.
Hàn Quốc
Khanun đổ bộ gần đảo Geoje, Hàn Quốc vào ngày 10 tháng 8, mang theo mưa xối xả và gió mạnh tới 126 km/h (78 mph). Cơn bão gây ra 1 ca tử vong và 70 người bị thương trên toàn quốc. Hơn 200.000 hộ gia đình bị mất điện. Lũ lụt và sạt lở đất diện rộng xảy ra, đặc biệt là ở các khu vực phía nam. Chính phủ đã sơ tán hàng nghìn cư dân. Thiệt hại kinh tế ước tính hàng trăm triệu đô la.
Trung Quốc
Khanun không đổ bộ trực tiếp vào Trung Quốc, nhưng dải mây ngoài của nó mang mưa lớn và gió giật đến các tỉnh ven biển phía đông như Chiết Giang và Phúc Kiến, gây ngập lụt và thiệt hại nhỏ. Không có thương vong nào được báo cáo.
Philippines
Khanun tăng cường gió mùa Tây Nam (Habagat), gây mưa lớn và lũ lụt ở một số khu vực của Luzon, bao gồm Metro Manila. Không có thương vong trực tiếp, nhưng hàng nghìn người phải sơ tán.
3. Phản ứng của Chính phủ và Nỗ lực Cứu trợ
Việt Nam
Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống Thiên tai đã ban hành công điện chỉ đạo các tỉnh, thành phố ven biển từ Quảng Ninh đến Hà Tĩnh chủ động ứng phó với mưa lớn do ảnh hưởng của bão. Các địa phương đã triển khai lực lượng xung kích, kiểm tra đê điều, hồ đập, và sẵn sàng sơ tán dân khi cần thiết. Nhờ chủ động, thiệt hại được hạn chế tối đa.
Nhật Bản
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã đưa ra cảnh báo kịp thời và lệnh sơ tán cho hơn 600.000 cư dân tại Okinawa. Các nơi trú ẩn khẩn cấp được mở cửa, và Lực lượng Phòng vệ được triển khai cho các hoạt động cứu hộ và phục hồi. Việc khôi phục điện được ưu tiên, và các đội đánh giá thiệt hại đã được cử đi.
Hàn Quốc
Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc đã nâng cảnh báo bão lên mức cao nhất. Chính phủ đã huy động hơn 1.000 xe buýt để di dời cư dân khỏi các khu vực nguy hiểm. Đường sá, đường mòn leo núi và bãi biển bị đóng cửa. Các đội ứng phó khẩn cấp được điều động, và quỹ cứu trợ thiên tai được phân bổ.
Trung Quốc
Chính quyền địa phương tại Chiết Giang và Phúc Kiến đã ban hành cảnh báo lũ lụt và thực hiện sơ tán phòng ngừa. Các đội ứng phó khẩn cấp đã sẵn sàng.
Philippines
Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia (NDRRMC) đã theo dõi gió mùa tăng cường và ban hành cảnh báo lũ lụt. Hàng cứu trợ đã được dự trữ tại các khu vực bị ảnh hưởng.
Kết luận
Bão Khanun là một cơn bão hủy diệt, làm nổi bật tính dễ bị tổn thương của các quốc gia Đông Á trước xoáy thuận nhiệt đới. Các nỗ lực ứng phó phối hợp đã giúp giảm thiểu thiệt hại về người, nhưng thiệt hại kinh tế nhấn mạnh sự cần thiết phải đầu tư liên tục vào khả năng chống chịu thiên tai.