Bão Lan (2023): Nhìn lại toàn diện
Hình thành và lịch sử khí tượng
Bão Lan (tên Philippines: Siêu bão Betty) hình thành từ một vùng nhiễu động nhiệt đới ở phía đông nam quần đảo Ogasawara vào đầu tháng 8 năm 2023. Nó nhanh chóng mạnh lên thành siêu bão, đạt cường độ tương đương cấp 4 theo thang Saffir-Simpson, với sức gió duy trì tối đa 240 km/h (150 dặm/h). Bão di chuyển theo hướng tây bắc dưới tác động của áp cao cận nhiệt đới, sau đó đổi hướng đông bắc và đổ bộ vào Nhật Bản ngày 15 tháng 8 năm 2023 gần bán đảo Kii. Khi đi qua biển Nhật Bản, bão chuyển đổi ngoại nhiệt đới, và nhiệt độ mặt nước biển cao bất thường đã góp phần gây mưa lớn ở phía bắc miền tây Nhật Bản.
Tác động và thiệt hại
Việt Nam: Mặc dù bão Lan không ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, nhưng hoàn lưu của bão đã tăng cường gió mùa tây nam, gây mưa lớn ở Bắc Bộ và Trung Bộ từ ngày 13-16 tháng 8. Một số tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh ghi nhận lượng mưa trên 200 mm, dẫn đến ngập úng cục bộ và sạt lở đất nhỏ. Thiệt hại về nông nghiệp ước tính khoảng 500 tỷ đồng, chủ yếu là lúa và hoa màu bị ngập. Không có thiệt hại về người được báo cáo.
Nhật Bản: Lan gây mưa lớn, gió mạnh và nước dâng bão ở miền trung và miền tây Nhật Bản. Các khu vực Kansai và Chugoku bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Lượng mưa vượt quá 400 mm ở một số nơi, dẫn đến lũ lụt và lở đất trên diện rộng. Ít nhất 10 người thiệt mạng, hàng chục người bị thương. Hơn 200.000 hộ gia đình bị mất điện, mạng lưới giao thông bị gián đoạn nghiêm trọng, bao gồm việc đình chỉ tàu cao tốc Shinkansen và hủy chuyến bay tại các sân bay lớn. Thiệt hại nông nghiệp đáng kể, với ruộng lúa và vườn cây ăn trái bị ngập. Thiệt hại kinh tế ước tính hơn 2 tỷ USD.
Philippines: Mặc dù Lan không đổ bộ vào Philippines, nhưng nó đã tăng cường gió mùa tây nam (Habagat), gây mưa lớn ở Luzon và Visayas. Lũ lụt và lở đất đã ảnh hưởng đến hàng nghìn cư dân, với ít nhất 5 người thiệt mạng. Thiệt hại nông nghiệp ở các vùng Ilocos và Thung lũng Cagayan là đáng kể.
Trung Quốc: Dải mây ngoài của bão ảnh hưởng đến Đài Loan và một phần miền đông Trung Quốc, gây lũ lụt cục bộ và gió giật. Không có thương vong lớn nào được báo cáo.
Hàn Quốc: Lan đi qua phía đông, nhưng dải mây ngoài mang mưa lớn đến bờ biển phía nam, gây ngập lụt nhẹ và mất điện.
Phản ứng của chính phủ và nỗ lực cứu trợ
Việt Nam: Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã phát cảnh báo mưa lớn và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất. Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống Thiên tai đã chỉ đạo các địa phương triển khai các biện pháp ứng phó, bao gồm sơ tán dân cư khỏi vùng nguy hiểm và đảm bảo an toàn cho tàu thuyền. Các tỉnh bị ảnh hưởng đã huy động lực lượng cứu hộ và hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.
Nhật Bản: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã đưa ra cảnh báo sớm và lệnh sơ tán cho hơn 1 triệu cư dân ở các khu vực có nguy cơ cao. Lực lượng Phòng vệ đã được triển khai cho các hoạt động cứu hộ và cứu trợ. Chính phủ đã phân bổ quỹ khẩn cấp để phục hồi sau thiên tai, bao gồm sửa chữa cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nông nghiệp.
Philippines: Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia (NDRRMC) đã điều phối các cuộc sơ tán phòng ngừa và cung cấp hàng cứu trợ. Bộ Phúc lợi Xã hội và Phát triển (DSWD) đã phân phát các gói thực phẩm và bộ dụng cụ vệ sinh.
Quốc tế: Văn phòng Điều phối các vấn đề Nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) đã đề nghị hỗ trợ, nhưng Nhật Bản từ chối với lý do năng lực trong nước đầy đủ.