Siêu bão Cimaron (2024): Phân tích hồi cứu
Hình thành và lịch sử khí tượng
Siêu bão Cimaron (tên Philippines: Siêu bão Kiko) là một trong những xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận. Nó hình thành từ một vùng áp thấp cách Manila, Philippines vài trăm km về phía nam-đông nam vào ngày 16 tháng 11 năm 2024, nhanh chóng mạnh lên thành bão nhiệt đới và sau đó là bão cuồng phong. Đến ngày 18 tháng 11, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) ước tính nó đã đạt trạng thái siêu bão tương đương cấp 4 trên thang bão Saffir–Simpson, với sức gió duy trì 10 phút đạt 177 km/h (110 dặm/giờ). Sau khi đi qua Manila, nó suy yếu nhẹ nhưng lại mạnh lên nhanh chóng vào ngày 20 tháng 11, trở thành siêu bão tương đương cấp 5 với sức gió duy trì 1 phút đạt 325 km/h (200 dặm/giờ) và giật lên tới 430 km/h (265 dặm/giờ) – mức cao nhất từng ghi nhận đối với một xoáy thuận nhiệt đới. Cimaron đổ bộ vào Quảng Tây, Trung Quốc vào ngày 23 tháng 11 với cường độ cấp 5, sau đó băng qua Hoàng Hải, mạnh lên trở lại cấp 4 và tấn công Hàn Quốc vào ngày 26 tháng 11. Sau khi băng qua Bán đảo Triều Tiên, nó mạnh lên lần nữa trên Biển Nhật Bản, đạt cấp 5 vào ngày 28 tháng 11 trước khi tan dần.
Tác động và thiệt hại
Việt Nam: Mặc dù không đổ bộ trực tiếp, Cimaron đã gây ra mưa lớn và gió mạnh trên diện rộng ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, dẫn đến lũ lụt và sạt lở đất nghiêm trọng. Nhiều tỉnh như Quảng Ninh, Hải Phòng, và Nghệ An bị ngập úng, thiệt hại về nông nghiệp và cơ sở hạ tầng. Ít nhất 30 người thiệt mạng và thiệt hại kinh tế ước tính hàng trăm triệu đô la Mỹ. Chính phủ đã phải sơ tán hàng chục nghìn người dân khỏi vùng nguy hiểm.
Philippines: Khoảng hai triệu người bị ảnh hưởng trên 19 tỉnh, hơn 96.000 ngôi nhà bị phá hủy và nông nghiệp bị tàn phá nặng nề. Bão gây ra 1.637 ca tử vong và thiệt hại 1,17 tỷ đô la Mỹ, trở thành cơn bão gây tốn kém thứ hai tấn công Philippines sau bão Haiyan.
Trung Quốc: Là cơn bão mạnh nhất từng đổ bộ vào Trung Quốc, Cimaron gây thiệt hại thảm khốc ở Quảng Tây và các tỉnh lân cận. Lũ lụt, sạt lở đất và nước dâng do bão trên diện rộng dẫn đến hàng trăm ca tử vong và tổn thất kinh tế hàng tỷ đô la. Cơ sở hạ tầng, bao gồm lưới điện và mạng lưới giao thông, bị gián đoạn nghiêm trọng.
Hàn Quốc: Cimaron đổ bộ vào tỉnh Chungcheongnam-do với cường độ tương đương cấp 4, gây thiệt hại lớn cho nhà cửa, đường sá và đất nông nghiệp. Ít nhất 50 người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Bão cũng gây ra sạt lở đất và lũ lụt ở các vùng núi.
Nhật Bản: Sau khi mạnh lên trên Biển Nhật Bản, Cimaron mang mưa lớn và gió mạnh đến miền bắc Nhật Bản, đặc biệt là tỉnh Aomori, nơi 16 người chết do sạt lở đất. Các khu vực ven biển hứng chịu nước dâng và lũ lụt.
Lào: Các tỉnh phía bắc Lào hứng chịu mưa lớn và lũ quét, gây thiệt hại về nhà cửa và hoa màu, nhưng số liệu thương vong còn hạn chế.
Phản ứng của chính phủ và công tác cứu trợ
Việt Nam: Chính phủ Việt Nam đã kích hoạt các kế hoạch ứng phó khẩn cấp, sơ tán dân cư khỏi các khu vực nguy hiểm. Quân đội được triển khai để hỗ trợ cứu hộ và cứu trợ. Các khoản viện trợ khẩn cấp đã được giải ngân, và các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc đã cung cấp hỗ trợ nhân đạo.
Philippines: Chính phủ Philippines đã phát động các chiến dịch sơ tán quy mô lớn, với hơn 500.000 người phải di dời. Viện trợ quốc tế đã được yêu cầu, và các nỗ lực cứu trợ tập trung vào việc cung cấp thực phẩm, nước uống và nơi trú ẩn cho các cộng đồng bị ảnh hưởng. Quân đội được triển khai cho các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn.
Trung Quốc: Chính phủ Trung Quốc đã huy động các đội ứng phó khẩn cấp, triển khai quân đội và nguồn lực đến các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Hàng triệu người được lệnh sơ tán và các nơi trú ẩn tạm thời được thiết lập. Chính phủ đã phân bổ hàng tỷ nhân dân tệ cho cứu trợ thiên tai và tái thiết.
Hàn Quốc: Chính phủ Hàn Quốc đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại các khu vực bị ảnh hưởng, triển khai quân đội để cứu hộ và phục hồi. Các quỹ khẩn cấp đã được giải ngân và viện trợ quốc tế được phối hợp.
Nhật Bản: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã đưa ra cảnh báo sớm và chính quyền địa phương đã tiến hành sơ tán. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản được triển khai để ứng phó thiên tai, và các nỗ lực phục hồi tập trung vào các khu vực bị sạt lở đất.
Cộng đồng quốc tế: Liên Hợp Quốc và các tổ chức phi chính phủ đã cung cấp viện trợ nhân đạo, bao gồm vật tư khẩn cấp và hỗ trợ tài chính. Cơn bão này nhấn mạnh nhu cầu cải thiện hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường khả năng chống chịu khí hậu trong khu vực.