Bão Nokaen - cơn bão đầu tiên năm 2026 - hình thành trên Thái Bình Dương
Bão Nokaen, được Philippines đặt tên địa phương là Ada, là xoáy thuận nhiệt đới đầu tiên được ghi nhận trong năm 2026 trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Hệ thống hình thành từ một vùng áp thấp trên vùng biển phía đông Philippines ngày 13 tháng 1 trước khi mạnh lên thành bão nhiệt đới vào giữa tháng. Nokaen đạt cường độ cao nhất vào ngày 17 tháng 1 với sức gió duy trì theo chuẩn 10 phút khoảng 75 km/h, trong khi sức gió cực đại một phút theo một số cơ quan theo dõi đạt khoảng 95 km/h. Sau khi đi qua vùng biển phía đông Philippines, cơn bão suy yếu dần và tan trên vùng biển xa phía đông vào ngày 22 tháng 1 năm 2026.
Nhiễu động thành bão: Nokaen hình thành từ vùng biển gần Micronesia
Một vùng áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên khu vực biển gần Micronesia vào ngày 13 tháng 1 năm 2026, mở đầu cho quá trình phát triển của Nokaen. Theo dữ liệu quỹ đạo tốt nhất của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), hệ thống ban đầu nằm gần khu vực 7,7 độ vĩ Bắc và 132,7 độ kinh Đông, với áp suất trung tâm khoảng 1004 hPa.
Trong những ngày đầu, vùng áp thấp di chuyển về phía tây, tiến gần khu vực phía đông Philippines. Đến ngày 15 tháng 1, Trung tâm Khí tượng Trung ương Trung Quốc (CMA) ghi nhận hệ thống phát triển thành bão nhiệt đới vào lúc 14 giờ, đánh dấu thời điểm Nokaen bước vào giai đoạn hoạt động rõ ràng hơn trên Tây Bắc Thái Bình Dương.
Khi tiến gần vùng biển phía đông Philippines, hệ thống tiếp tục được các cơ quan khí tượng khu vực theo dõi sát sao. Cơ quan Khí quyển, Địa vật lý và Thiên văn Philippines (PAGASA) sử dụng tên địa phương Ada trong các bản tin dành cho khu vực chịu ảnh hưởng, đồng thời phát đi cảnh báo về mưa lớn, gió mạnh và biển động tại một số địa phương ven biển phía đông nước này.
Tại tỉnh Catanduanes và một số khu vực lân cận, PAGASA đã nâng mức cảnh báo gió xoáy nhiệt đới lên Tín hiệu số 2 trong thời gian Nokaen/Ada ảnh hưởng, trong khi nhiều nơi khác được đặt dưới Tín hiệu số 1. Các cảnh báo này giúp người dân ven biển chủ động ứng phó trước nguy cơ gió mạnh và điều kiện biển nguy hiểm.
Đối với Philippines, vị trí hình thành và hướng di chuyển của Nokaen khiến các đảo phía đông trở thành khu vực cần quan sát. Mặc dù tâm bão không đi sâu vào đất liền, các dải mây đối lưu của hệ thống đã ảnh hưởng đến điều kiện thời tiết tại một số địa phương, gây mưa và làm biển trở nên nguy hiểm hơn đối với hoạt động đánh bắt xa bờ.
Cường độ mạnh nhất trên biển Philippines: Nokaen duy trì sức gió trước khi suy giảm
Ngày 17 tháng 1 là thời điểm Nokaen đạt cường độ mạnh nhất trong suốt vòng đời. Dữ liệu JMA cho thấy tâm bão khi đó nằm gần 14,2 độ vĩ Bắc và 124,5 độ kinh Đông, với áp suất trung tâm thấp nhất khoảng 996 hPa.
Theo chuẩn gió duy trì 10 phút của JMA, Nokaen đạt sức gió khoảng 75 km/h. Một số đánh giá theo chuẩn gió duy trì 1 phút ghi nhận cường độ cao hơn, khoảng 95 km/h. Sự khác biệt giữa các con số xuất phát từ phương pháp đo và tiêu chuẩn đánh giá khác nhau giữa các cơ quan khí tượng quốc tế.
Trong thời gian đạt đỉnh, Nokaen tạo ra vùng gió mạnh và mưa rào trên vùng biển phía đông Philippines. Các khu vực ven biển Philippines tăng cường theo dõi diễn biến thời tiết do ảnh hưởng của hoàn lưu bão, đặc biệt tại những nơi có tàu thuyền hoạt động trên biển.
Tác động của Nokaen tại Philippines chủ yếu liên quan đến mưa lớn, gió mạnh cục bộ và tình trạng biển động. Báo cáo địa phương ghi nhận cơn bão gây thiệt hại về người và tài sản, với 2 trường hợp tử vong được thông báo trong quá trình ảnh hưởng của hệ thống. Các lực lượng ứng phó thiên tai Philippines triển khai hoạt động hỗ trợ tại những khu vực bị ảnh hưởng.
Sau thời điểm mạnh nhất, Nokaen bắt đầu giảm cường độ khi di chuyển lên phía bắc. Đến ngày 18 tháng 1, sức gió suy giảm còn khoảng 68 km/h và áp suất trung tâm tăng lên, cho thấy hệ thống không còn duy trì được trạng thái mạnh nhất.
Từ vùng biển phía đông Philippines đến Tây Bắc Thái Bình Dương: Quỹ đạo rời xa Đông Nam Á
Sau khi suy yếu, Nokaen tiếp tục di chuyển trên vùng biển rộng phía đông Philippines. Quỹ đạo của bão chuyển dần theo hướng bắc rồi đông bắc, đưa hệ thống ra xa khu vực đất liền Đông Nam Á.
Ngày 19 tháng 1, Nokaen suy yếu xuống cấp áp thấp nhiệt đới với sức gió giảm còn khoảng 59 km/h. Hệ thống lúc này nằm gần 16,7 độ vĩ Bắc và 126,8 độ kinh Đông, với cấu trúc mây đối lưu giảm rõ rệt.
Do đường đi duy trì trên vùng biển phía đông Philippines, Nokaen không tiến vào Biển Đông và không tạo ra tác động trực tiếp tới các tỉnh ven biển Việt Nam. Các khu vực ven biển Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì công tác quan trắc các hệ thống nhiệt đới trên Tây Bắc Thái Bình Dương theo quy trình dự báo thường xuyên.
Đối với Trung Quốc ven biển, khoảng cách xa từ quỹ đạo Nokaen tới khu vực đất liền khiến ảnh hưởng trực tiếp không xảy ra. Hệ thống chủ yếu tồn tại trên vùng biển mở trước khi suy yếu hoàn toàn.
Ngày 20 tháng 1, Nokaen có một giai đoạn dao động cường độ ngắn khi duy trì sức gió khoảng 74 km/h trên vùng biển xa. Tuy nhiên, hoàn lưu bão tiếp tục suy giảm khi môi trường xung quanh không còn thuận lợi để duy trì một xoáy thuận nhiệt đới mạnh.
Suy yếu và tan dần: Hành trình của cơn bão đầu tiên năm 2026 khép lại trên biển xa
Ngày 21 tháng 1, Nokaen giảm xuống thành áp thấp nhiệt đới trên vùng biển xa phía đông Philippines. Trung tâm hệ thống khi đó nằm gần 15,2 độ vĩ Bắc và 134,3 độ kinh Đông, với áp suất trung tâm tăng lên khoảng 1002 hPa.
Đến ngày 22 tháng 1, JMA xác định Nokaen suy yếu và tan dần tại khu vực gần 11,2 độ vĩ Bắc và 134,6 độ kinh Đông. Áp suất trung tâm tăng lên khoảng 1004 hPa, trong khi hoàn lưu gió và mây đối lưu không còn đủ mạnh để duy trì một hệ thống nhiệt đới hoàn chỉnh.
Với tư cách là cơn bão đầu tiên trên Tây Bắc Thái Bình Dương trong năm 2026, Nokaen ghi dấu một mốc khí tượng đáng chú ý khi xuất hiện ngay trong tháng 1, thời điểm không thường xuyên ghi nhận nhiều bão hoạt động mạnh tại khu vực này. Dữ liệu theo dõi cho thấy đây là cơn bão tháng 1 đầu tiên trên Tây Bắc Thái Bình Dương kể từ năm 2019, kết thúc hành trình trên vùng biển phía đông Philippines sau hơn một tuần tồn tại.