Bão Jelawat (2023): Phân tích Hồi cứu
Hình thành và Lịch sử Khí tượng
Bão Jelawat (tên Philippines: Kabayan) là một xoáy thuận nhiệt đới mạnh hình thành ở Tây Thái Bình Dương vào tháng 12 năm 2023. Hệ thống này bắt nguồn từ một vùng nhiễu động nhiệt đới phía đông nam Guam vào ngày 10 tháng 12. Nó dần tổ chức lại, trở thành áp thấp nhiệt đới vào ngày 12 tháng 12 và bão nhiệt đới vào ngày hôm sau, được đặt tên là Jelawat. Điều kiện thuận lợi—nhiệt độ mặt nước biển ấm và độ đứt gió thấp—cho phép tăng cường nhanh chóng. Đến ngày 15 tháng 12, Jelawat đạt cường độ bão cuồng phong, và vào ngày 16 tháng 12, nó đạt đỉnh như một siêu bão tương đương cấp 4 với sức gió duy trì 10 phút là 155 km/h (100 dặm/giờ) và áp suất trung tâm 929 hPa, theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA). Sau đó, bão bắt đầu suy yếu khi di chuyển theo hướng tây bắc, gặp vùng nước lạnh hơn và độ đứt gió tăng. Nó đổ bộ vào Philippines vào ngày 18 tháng 12 với cường độ bão nhiệt đới dữ dội, sau đó tan dần trên Biển Đông vào ngày 20 tháng 12.
Tác động và Thiệt hại
Việt Nam
Bão tan trên Biển Đông trước khi đến Việt Nam. Tuy nhiên, tàn dư của nó góp phần làm tăng lượng mưa ở miền Trung Việt Nam, gây ngập lụt nhẹ. Không có thiệt hại về người hay tài sản đáng kể.
Philippines
Jelawat (tên địa phương Kabayan) mang mưa lớn và gió mạnh đến miền đông Philippines, đặc biệt là Vùng Bicol và Đông Visayas. Lũ lụt và sạt lở đất đã ảnh hưởng đến hàng nghìn người dân. Ít nhất 10 người thiệt mạng được báo cáo, với hơn 50.000 người phải di dời. Thiệt hại nông nghiệp đáng kể, với lúa và ngô bị phá hủy, ước tính khoảng 1,2 tỷ PHP (21 triệu USD). Thiệt hại cơ sở hạ tầng bao gồm đường xá và cầu cống bị hư hại, đặc biệt ở Catanduanes và Albay.
Trung Quốc (Đại lục, Đài Loan, Hồng Kông, Ma Cao)
Các dải mây ngoài của bão ảnh hưởng đến miền nam Trung Quốc, nhưng hệ thống đã suy yếu trước khi vào đất liền. Không có thương vong trực tiếp nào được báo cáo ở Trung Quốc. Tuy nhiên, mưa lớn ở các tỉnh Phúc Kiến và Quảng Đông gây ngập lụt cục bộ, ảnh hưởng đến 20.000 người và làm hư hại 500 ha cây trồng. Thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 300 triệu CNY (42 triệu USD). Ở Đài Loan, gió mạnh và mưa làm gián đoạn giao thông, nhưng không có thiệt hại lớn. Hồng Kông và Ma Cao trải qua gió mạnh và biển động, nhưng không có tác động đáng kể.
Nhật Bản
Jelawat đi qua phía nam Nhật Bản, mang sóng lớn và gió mạnh đến quần đảo Ryukyu. Ngập lụt nhẹ xảy ra ở Okinawa, nhưng không có thương vong hay thiệt hại lớn nào được báo cáo.
Hàn Quốc
Không có tác động trực tiếp nào đến Hàn Quốc hay Triều Tiên.
Phản ứng của Chính phủ và Nỗ lực Cứu trợ
Việt Nam
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã theo dõi chặt chẽ diễn biến của bão. Do bão tan trước khi vào đất liền, không có biện pháp ứng phó khẩn cấp nào được kích hoạt.
Philippines
Cơ quan Khí tượng Địa vật lý và Thiên văn Philippines (PAGASA) đã đưa ra cảnh báo kịp thời, dẫn đến việc sơ tán phòng ngừa ở các khu vực có nguy cơ cao. Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia (NDRRMC) điều phối các nỗ lực cứu trợ, phân phát các gói thực phẩm và vật tư y tế. Bộ Phúc lợi Xã hội và Phát triển (DSWD) cung cấp hỗ trợ tài chính cho các gia đình bị ảnh hưởng. Các nỗ lực phục hồi tập trung vào việc khôi phục điện và dọn dẹp đường sá.
Trung Quốc
Cục Khí tượng Trung Quốc (CMA) đã ban hành cảnh báo cho các tỉnh Phúc Kiến và Quảng Đông. Chính quyền địa phương kích hoạt các cơ chế ứng phó khẩn cấp, triển khai máy bơm thoát nước và đội cứu hộ. Không cần các hoạt động cứu trợ lớn do tác động hạn chế.
Quốc tế
Không có yêu cầu viện trợ quốc tế nào, vì tác động của bão nằm trong khả năng ứng phó của từng quốc gia.
Kết luận
Bão Jelawat là một lời nhắc nhở về tính dễ bị tổn thương của Philippines trước các cơn bão cuối mùa. Mặc dù gây ra thiệt hại đáng kể ở địa phương, nhưng việc đổ bộ tương đối yếu và phạm vi ảnh hưởng hạn chế đã ngăn chặn một thảm họa lớn hơn. Cơn bão nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống cảnh báo sớm và công tác chuẩn bị trong việc giảm thiểu rủi ro thiên tai.