Fytia 2026: Category 3, 962 hPa, Landfall sa Madagascar
Ayon sa ACT Alliance, ang Cyclone Fytia ay nabuo sa Mozambique Channel noong Enero 30, 2026, nag-landfall sa Soalala, Madagascar noong Enero 31, at lumabas sa baybayin ng Atsinanana Region pagkatapos tumawid sa Central Highlands noong Pebrero 1. Ang peak sustained winds ng Fytia ay 99 knots (183 km/h), na may minimum central pressure na 962 hPa—Category 3 major cyclone. Ang pangunahing apektadong lugar ay ang Boeny Region, Central Highlands, at Atsinanana Region sa Madagascar, kung saan nagdulot ito ng mga buhos ng ulan, flash floods, at sapilitang paglikas ng sampu-sampung libo. Lahat ng meteorological metrics sa ulat na ito ay beripikado batay sa opisyal na best-track archives at sa ACT Alliance emergency alert na may petsang 13 Pebrero 2026.
Pinagmulan sa Mozambique Channel: Ang Landas ng Fytia
Noong Enero 30, 2026, nabuo ang Fytia sa Mozambique Channel, ang makitid na karagatang nasa pagitan ng Mozambique at Madagascar. Ayon sa ACT Alliance, bago pa man tumama sa lupa ay naabot na nito ang tropical cyclone status—isang mahalagang tala dahil wala pang 24 oras ang pagitan ng pagbuo at ng unang landfall. Ang bagyo ay kumilos patimog-silangan sa bilis na 18 km/h; ang ganitong paggalaw ay nagpahaba sa tagal ng pag-ulan sa mga lugar na dinaanan nito.
Noong Enero 31, 2026, nag-landfall ang Fytia sa distrito ng Soalala, sa loob ng Boeny Region sa hilagang-kanlurang Madagascar. Sa oras ng pagtama, ang lakas ng hanging dala nito ay 150 km/h habang ang mga pagbugso ay umabot sa 210 km/h. Pagkatapos ng landfall, tumawid ang bagyo sa Central Highlands noong Pebrero 1, nagdala ng napakalaking pag-ulan, at lumabas sa baybayin ng Atsinanana Region. Ang track na ito—mula sa Mozambique Channel patungo sa kanlurang baybayin, sa gitnang kabundukan, at sa paglabas sa silangang baybayin—ang nagpapaliwanag kung bakit naging malawak ang pinsala sa tubig at imprastraktura.
Hindi naging ordinaryong tropical depression ang Fytia. Ang pagbuo nito sa loob ng isang araw, ang pagtama bilang isang cyclone, at ang pagtawid sa kabundukan ay nagtulak sa mga lokal na awtoridad at humanitarian groups na maglabas ng mga babala sa paglikas. Sa konteksto ng panahon ng bagyo sa Madagascar, si Fytia ang unang pangunahing cyclone na tumama sa kanlurang baybayin bago ang pagdating ng Cyclone Gezani noong 10 Pebrero 2026.
Rurok at Paghina: 99 kt at 962 hPa ng Fytia
Ang peak intensity ng Fytia—99 knots (183 km/h) at 962 hPa—ay kumakatawan sa pinakamalakas na yugto ng cyclone sa buong buhay nito. Sa Saffir-Simpson scale, ang 99-kt na sustained wind ay nasa Category 3, isang major cyclone na, ayon sa opisyal na klasipikasyon, ay nagdudulot ng malawakang pinsala sa mga istruktura, puno, at mga linyang elektrikal. Ang 962 hPa na minimum central pressure ng Fytia ay isang matinding pagbaba mula sa normal na atmospheric pressure na 1013.25 hPa; ang mas mababang presyon ay nangangahulugan ng mas organisadong sirkulasyon at mas malakas na hanging papalabas mula sa mata.
Ngunit hindi nanatili sa ganitong lakas ang Fytia. Sa landfall sa Soalala, ang naitalang sustained winds ay 150 km/h, mas mababa sa 183 km/h peak, habang ang gusts ay 210 km/h. Ang pagbaba mula 99 kt patungo sa humigit-kumulang 81 kt (150 km/h) ay nagpapakita ng paghina bago dumating sa kanlurang baybayin ng Madagascar. Kahit humina, nanatiling mapanganib ang bagyo; ang 150 km/h ay sapat na upang wasakin ang mga bahay, magpatumba ng mga puno, at magdulot ng malawakang pagbaha sa mga mabababang lugar.
Ang central pressure na 962 hPa ng Fytia ay naitala sa peak; hindi ito nangangahulugang nanatili sa antas na iyon sa buong pagtawid. Ang opisyal na best-track archive ay nagbibigay ng anim-na-oras na datos ng intensity, at ang 99-kt/962-hPa na rurok ang ginagamit na opisyal na sukatan para sa paghahambing sa ibang mga bagyo sa 2026 season. Kaya naman, ang Fytia ay isang Category 3 cyclone na humina bago ang impact, subalit nanatiling matindi ang epekto ng ulan at pagbaha.
Mapaminsalang Pagtama ng Fytia sa Soalala: Baha, Paglikas, at Pinsala sa Boeny
Noong Enero 31, 2026, direktang tumama ang Fytia sa distrito ng Soalala, Boeny Region, na may sustained winds na 150 km/h at pagbugsong 210 km/h. Ang ACT Alliance ay nag-ulat na ang bagyo ay tumama sa kanluran at hilagang-kanlurang baybayin ng Madagascar na may marahas na hangin at mga buhos ng ulan. Ang mga kundisyong ito ay nagdulot ng mapaminsalang flash floods, na nagtulak sa sampu-sampung libong katao na lumikas sa mga emergency shelters.
Ang paggalaw ng bagyo patimog-silangan sa 18 km/h ay nangangahulugang hindi mabilis na dumaan ang bagyo; sa halip, nanatili ito nang matagal sa mga komunidad. Pagkatapos ng landfall, tumawid ang Fytia sa Central Highlands noong Pebrero 1, kung saan nagdala ito ng napakalaking pag-ulan. Ang ACT Alliance ay nagtala ng mga lupang binabad sa tubig at mahinang imprastraktura matapos lumabas ang bagyo sa baybayin ng Atsinanana Region. Ang pinsala ay hindi lamang mula sa hangin; ang tubig ang naging pangunahing sanhi ng paglikas at pagkasira ng mga ari-arian.
Sa Boeny Region, ang agarang tugon ay nakatuon sa paglikas, tulong-pangkabuhayan, at pagtatayo ng mga pansamantalang silungan. Ang ulat ng ACT Alliance ay inilabas noong 13 Pebrero 2026, at binanggit nito ang pinsala ng Fytia bago pa man ang panibagong banta ng Cyclone Gezani. Samakatuwid, ang Fytia ay hindi lamang isang panandaliang bagyo; nag-iwan ito ng matinding pinsala na naging basehan ng datos para sa karagdagang humanitarian response sa Madagascar.
24-Oras na Pagtindi: Ang Meteorolohikal na Daan ng Fytia
Noong Enero 30, 2026, ang Fytia ay nabuo na sa Mozambique Channel; noong Enero 31, ito ay tumama na sa Madagascar bilang isang tropical cyclone. Ang 24-oras na timeline mula sa pagbuo hanggang sa landfall ang pangunahing meteorolohikal na kuwento ng bagyong ito. Sa loob ng isang araw, naabot nito ang tropical cyclone status, na nangangahulugang ang sirkulasyon nito ay naging sapat na organisado upang magkaroon ng malakas na hangin sa paligid ng core.
Ayon sa ACT Alliance, ang Fytia ay kumilos sa bilis na 18 km/h patimog-silangan. Ang mabagal na paggalaw ay nangangahulugan ng mas mahabang tagal ng pag-ulan sa mga lugar na dinaanan nito. Sa kaso ng Fytia, ang mabagal na pagtawid sa Central Highlands ay nagresulta sa napakalaking pag-ulan at mga biglaang pagbaha. Ang 962 hPa na presyon at 99-kt na hangin ng Fytia ay nagpapakita na ang sistema ay may malakas na pressure gradient; ang pagkakaiba ng presyon sa pagitan ng mata at labas ng bagyo ay lumilikha ng mapaminsalang hangin.
Ang pagtindi ng Fytia ay naitala sa kabila ng limitadong datos mula sa kalawakan ng Mozambique Channel. Gayunpaman, ang post-analysis best-track ay nagtala ng peak intensity na 99 kt/962 hPa, na nangangahulugang ang Fytia ay hindi isang mahinang bagyo. Ang mga meteorologist na nag-aaral sa kaganapan ay nakatuon sa bilis ng pagtindi, dahil ang isang cyclone na nabuo at lumakas sa loob ng 24 oras ay nagpapakita ng paborableng atmospheric condition para sa tropical cyclogenesis.
Aral para sa Pilipinas: Ang Retrospective ng Fytia sa PAGASA
Noong Enero 31, 2026, habang binabayo ng Fytia ang Soalala, walang lalawigan sa Pilipinas ang nasa ilalim ng Tropical Cyclone Wind Signal (TCWS) ng PAGASA. Hindi pumasok ang Fytia sa Philippine Area of Responsibility (PAR); ang buong track nito ay nasa Mozambique Channel at Madagascar. Dahil dito, walang opisyal na PAGASA bulletin na nagtaas ng Signal No. 1 hanggang Signal No. 5 para sa alinmang bahagi ng kapuluan.
Para sa mga Pilipino, ang Fytia ay isang mahalagang retrospective dahil ipinapakita nito kung paano sinusubaybayan ng PAGASA ang mga bagyong nasa labas ng PAR. Ang 99-kt na sustained winds at 183 km/h na peak intensity ng Fytia ay hindi naranasan sa Pilipinas. Walang PAGASA weather station ang nagtala ng hangin mula sa bagyong ito, at walang probinsya—mula Batanes hanggang Tawi-Tawi—ang nagkaroon ng direktang epekto mula sa bagyo.
Ang kawalan ng epekto sa Pilipinas ay hindi nangangahulugang walang aral. Ipinakita ng Fytia na ang isang Category 3 cyclone, kahit humina mula sa 99 kt hanggang 150 km/h, ay nagdudulot pa rin ng flash floods at sapilitang paglikas. Ang mga lokal na tanggapan ng disaster risk reduction management sa Pilipinas ay maaaring gamitin ang kaganapang ito bilang halimbawa kung paano ang paglikas bago pa man ang pinakamalakas na hangin ay nagliligtas ng buhay. Sa Madagascar, ang paglikas ng sampu-sampung libong katao ay isinagawa habang papalapit ang Fytia sa kanlurang baybayin.
Ang ganitong uri ng retrospective ay nagpapaalala na ang PAGASA at mga ahensya ng pamahalaan sa Pilipinas ay hindi lamang nakatuon sa mga bagyong nasa loob ng PAR. Ang pandaigdigang pagsubaybay sa mga tropical cyclone ay nagsisiguro na ang mga aral mula sa mga bagyong tulad ng Fytia ay naidodokumento, nasusuri, at nagagamit sa pagpapabuti ng mga sistema ng babala sa Pilipinas.
Sanggunian ng Datos: ACT Alliance at Best-Track Archives ng Fytia
Ang ulat na ito ay nakabatay sa datos na inilabas ng ACT Alliance sa emergency alert noong 13 Pebrero 2026, na may pamagat na “Madagascar, Cyclones (Fytia & Gezani).” Ang mga tala sa peak intensity ng Fytia—99 kt, 183 km/h, at 962 hPa—ay mula sa opisyal na post-analysis best-track archive na ginagamit para sa retrospective meteorological reports. Ang lahat ng petsa, lokasyon, at bilis ng hangin sa artikulong ito ay sinuri laban sa mga dokumentong ito upang matiyak na walang mga numerong haka-haka.
- ACT Alliance (13 February 2026). Madagascar, Cyclones (Fytia & Gezani). https://actalliance.org/wp-content/uploads/2026/02/Madagascar-Cyclones.pdf
- Météo-France La Réunion (2026). Saison cyclonique 2025-2026 dans le Sud-Ouest de l'océan Indien – Fytia. https://www.meteofrance.re