Bão Philippe 2023: Quỹ đạo khó lường nhất mùa bão Đại Tây Dương
Bão Philippe năm 2023 là một bão nhiệt đới tồn tại kéo dài 13 ngày trên Đại Tây Dương, nổi bật với quỹ đạo biến động phức tạp và sai lệch lớn giữa dự báo ban đầu với diễn biến thực tế. Cơn bão hình thành từ sóng nhiệt đới ngoài khơi châu Phi vào ngày 23 tháng 9 và đạt cường độ mạnh nhất ngày 25 tháng 9 với sức gió duy trì 50 mph theo các thông báo công khai, tương đương khoảng 80 km/h. Philippe đổ bộ vào Barbuda ngày 2 tháng 10, gây mưa lớn, lũ lụt và sạt lở tại Antigua, Barbuda và Guadeloupe, trước khi suy yếu và chuyển đổi sau nhiệt đới vào ngày 6 tháng 10. Hệ thống này hoàn thành vòng đời trên vùng biển phía tây Đại Tây Dương sau khi duy trì trạng thái bão nhiệt đới trong phần lớn thời gian tồn tại.
Hình thành từ sóng nhiệt đới châu Phi: Philippe mở đầu vòng đời kéo dài
Philippe bắt nguồn từ một sóng nhiệt đới rời bờ biển phía tây châu Phi vào ngày 20 tháng 9 năm 2023. Sau khi tiến vào vùng biển nhiệt đới Đại Tây Dương, nhiễu động này tạo ra một vùng mây đối lưu rộng với cường độ thay đổi trong những ngày đầu. Đến ngày 22 tháng 9, cấu trúc hoàn lưu bắt đầu có dấu hiệu tổ chức rõ hơn, dù các dữ liệu vệ tinh chưa xác nhận đầy đủ một trung tâm kín ở tầng thấp.
Vào 06:00 UTC ngày 23 tháng 9, hệ thống được xác định phát triển thành áp thấp nhiệt đới tại vị trí khoảng 15,5 độ vĩ bắc và 36,6 độ kinh tây. Sau 12 giờ, áp thấp nhiệt đới được nâng cấp thành bão nhiệt đới Philippe khi tiếp tục di chuyển về phía tây dưới ảnh hưởng của vùng áp cao cận nhiệt đới ở phía bắc.
Trong giai đoạn đầu, Philippe gặp môi trường tương đối thuận lợi với nhiệt độ mặt biển cao, độ ẩm tầng giữa đủ lớn và lực đứt gió thẳng đứng chưa quá mạnh. Nhờ đó, bão tăng cường nhanh trong thời gian ngắn. Ngày 24 tháng 9, sức gió duy trì của Philippe đạt khoảng 45 mph, trước khi đạt cực đại vào ngày hôm sau.
Lúc 06:00 UTC ngày 25 tháng 9, Philippe đạt cường độ mạnh nhất với sức gió duy trì 50 mph theo thông báo công khai và áp suất trung tâm thấp nhất 998 mb (milibar), tại vị trí khoảng 17,1 độ vĩ bắc và 43,8 độ kinh tây. Cơn bão vẫn duy trì cấp độ bão nhiệt đới trong toàn bộ vòng đời và chưa từng phát triển thành bão cuồng phong.
Gió đứt tầng mạnh và quỹ đạo dao động: Philippe trở thành bài toán khó cho dự báo
Sau thời điểm đạt cực đại, Philippe bắt đầu chịu tác động của lực đứt gió tây ở tầng giữa khí quyển. Dòng gió này làm vùng đối lưu mạnh nhất bị đẩy lệch khỏi trung tâm hoàn lưu, khiến cấu trúc bão trở nên mất cân đối và hạn chế khả năng tăng cường thêm.
Ngày 26 tháng 9, Philippe suy yếu còn khoảng 45 mph. Trong khoảng thời gian từ ngày 27 đến 29 tháng 9, bão duy trì cường độ gần 40 mph khi di chuyển chậm trên vùng biển có nhiệt độ mặt nước cao. Tuy nhiên, trung tâm hoàn lưu tầng thấp thường xuyên bị tách khỏi khu vực mây đối lưu mạnh nhất.
Quỹ đạo của Philippe trở thành một trong những điểm đáng chú ý nhất trong mùa bão Đại Tây Dương năm 2023. Sau khi di chuyển theo hướng tây trong giai đoạn đầu, bão giảm tốc, đổi hướng lên phía bắc tây bắc, sau đó gần như đứng yên trước khi trôi chậm về phía tây nam. Những thay đổi này khiến việc xác định hướng đi dài hạn trở nên khó khăn hơn đối với các mô hình dự báo.
Cuối tháng 9, Philippe tiếp tục duy trì trạng thái bão nhiệt đới yếu đến trung bình. Ngày 30 tháng 9 và 1 tháng 10, hệ thống tăng cường trở lại với sức gió đạt khoảng 50 mph, nhưng cấu trúc hoàn lưu rộng và điều kiện gió bất lợi khiến bão không thể phát triển mạnh hơn.
Đối với khu vực Việt Nam, Trung Quốc và Philippines, Philippe không thuộc lưu vực hoạt động và không tạo ra tác động trực tiếp. Tuy nhiên, diễn biến của cơn bão là ví dụ về những thách thức trong dự báo quỹ đạo xoáy thuận nhiệt đới tại Đại Tây Dương, nơi các hệ thống có thể thay đổi hướng mạnh dưới tác động của hoàn lưu khí quyển quy mô lớn.
Đổ bộ Barbuda và tác động Caribe: Philippe mang mưa lũ đến quần đảo Leeward
Ngày 2 tháng 10 năm 2023, Philippe tiến vào khu vực quần đảo Leeward và đổ bộ vào Barbuda khi vẫn duy trì trạng thái bão nhiệt đới. Tác động chính của hệ thống không đến từ gió cực mạnh mà tập trung vào lượng mưa lớn kéo dài, gây ngập lụt và làm gia tăng nguy cơ sạt lở tại các đảo chịu ảnh hưởng.
Tại Antigua và Barbuda, mưa lớn do Philippe gây ra tình trạng nước dâng trên nhiều khu vực trũng thấp, ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt địa phương. Tại Guadeloupe, hoàn lưu ẩm của bão cũng tạo ra các đợt mưa lớn, dẫn đến lũ quét và nhiều vụ sạt lở đất tại các khu vực địa hình dốc.
Sau khi đi qua khu vực Caribe phía đông, Philippe tiếp tục di chuyển về phía bắc trên Đại Tây Dương. Ngày 3 tháng 10, bão vẫn duy trì cường độ khoảng 45 mph nhưng bắt đầu suy yếu do môi trường khí quyển kém thuận lợi hơn.
Mưa lớn từ hoàn lưu Philippe đã gây ngập lụt và sạt lở tại Antigua, Barbuda cùng Guadeloupe trong thời gian hệ thống ảnh hưởng đến quần đảo Leeward.
Tan rã trên Đại Tây Dương: Philippe kết thúc hành trình sau 13 ngày tồn tại
Trong những ngày cuối vòng đời, Philippe tiếp tục suy yếu nhưng vẫn duy trì hoàn lưu rộng. Ngày 5 tháng 10, hệ thống di chuyển lên phía bắc với cường độ dao động trong phạm vi bão nhiệt đới yếu.
Đến ngày 6 tháng 10, Philippe tương tác với một vùng áp thấp phi nhiệt đới lớn hơn và hoàn thành quá trình chuyển đổi sau nhiệt đới. Khi chuyển đổi, tâm hệ thống nằm gần 30,7 độ vĩ bắc và 64,6 độ kinh tây, với sức gió duy trì khoảng 45 mph và áp suất trung tâm khoảng 1003 mb.
Dữ liệu theo dõi chính thức xác định Philippe tồn tại từ ngày 23 tháng 9 đến ngày 6 tháng 10 năm 2023, đạt cường độ cực đại 50 mph và áp suất thấp nhất 998 mb (milibar) trong giai đoạn phát triển mạnh nhất.