Bão Lee 2023: Siêu bão cấp 5 mạnh nhất mùa bão đặc biệt
Bão Lee hình thành ngày 5 tháng 9 năm 2023 từ một vùng nhiễu động nhiệt đới trên Đại Tây Dương nhiệt đới, cách xa khu vực châu Á. Ngày 7 tháng 9, Lee đạt cấp siêu bão 5 và đến sáng ngày 8 tháng 9 ghi nhận cường độ cực đại với sức gió duy trì 165 dặm/giờ, tương đương khoảng 270 km/giờ, cùng áp suất trung tâm thấp nhất 926 hPa. Cơn bão không đi vào Tây Bắc Thái Bình Dương, Biển Đông, Việt Nam, Trung Quốc hay Philippines và không gây ảnh hưởng trực tiếp đến các khu vực ven biển này. Lee suy yếu thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới ngày 16 tháng 9 trước khi tan rã hoàn toàn trên Bắc Đại Tây Dương ngày 18 tháng 9 năm 2023.
Hình thành giữa Đại Tây Dương: Hành trình phát triển ngoài vùng biển châu Á
Bão Lee bắt nguồn từ một sóng nhiệt đới rời bờ biển phía tây châu Phi vào cuối ngày 1 tháng 9 năm 2023. Hệ thống ban đầu chỉ gồm một vùng mây đối lưu rộng nhưng chưa có tổ chức rõ ràng, sau đó hoàn lưu tầng giữa phát triển khi hoạt động đối lưu tăng trở lại trên khu vực phía đông Đại Tây Dương.
Ngày 5 tháng 9, vùng áp thấp trên mặt biển được hình thành rõ rệt, đánh dấu thời điểm Lee trở thành áp thấp nhiệt đới. Chỉ sau khoảng 6 giờ, hệ thống mạnh lên thành bão nhiệt đới khi tiếp tục di chuyển về phía tây trên vùng biển có nhiệt độ mặt nước cao và điều kiện khí quyển thuận lợi.
Trong khoảng 36 giờ tiếp theo, Lee trải qua quá trình tăng cường nhanh. Độ đứt gió thẳng đứng thấp, lượng ẩm tầng giữa dồi dào và nguồn nhiệt từ đại dương đã hỗ trợ quá trình tổ chức lõi bão. Ngày 6 tháng 9, Lee đạt cấp bão cuồng phong, sau đó nhanh chóng tiến vào ngưỡng bão lớn.
Quỹ đạo của Lee nằm hoàn toàn trên Đại Tây Dương, không liên quan đến các hệ thống bão nhiệt đới hoạt động ở Tây Bắc Thái Bình Dương và Biển Đông. Các cơ quan khí tượng tại Việt Nam, Trung Quốc và Philippines không phát cảnh báo đổ bộ trực tiếp đối với cơn bão này.
Bùng nổ cường độ: Lee đạt đỉnh siêu bão cấp 5 với sức gió 270 km/giờ
Giai đoạn mạnh lên dữ dội nhất của Lee diễn ra từ ngày 7 đến sáng ngày 8 tháng 9 năm 2023. Khi di chuyển trên vùng biển phía đông quần đảo Leeward, bão gặp môi trường biển ấm và lực đứt gió suy giảm, tạo điều kiện cho mắt bão phát triển rõ ràng.
Ngày 7 tháng 9, Lee chính thức đạt cấp siêu bão 5 theo thang Saffir–Simpson. Đến 06:00 UTC ngày 8 tháng 9, dữ liệu quan trắc xác định Lee đạt cường độ cực đại với sức gió duy trì 165 dặm/giờ, tương đương khoảng 270 km/giờ, và áp suất trung tâm thấp nhất 926 hPa.
Trong giai đoạn cực đại, Lee có cấu trúc lõi rất mạnh với mắt bão rõ ràng trên ảnh vệ tinh hồng ngoại. Quá trình tăng cường này diễn ra khi nhiệt độ mặt biển cao, độ ẩm khí quyển thuận lợi và hoàn lưu đối lưu tập trung quanh tâm bão.
Sau khi đạt đỉnh, Lee bắt đầu suy yếu do môi trường khí quyển thay đổi. Lực đứt gió hướng tây nam tăng lên làm ảnh hưởng đến cấu trúc đối lưu trung tâm, khiến cường độ bão giảm xuống dưới ngưỡng siêu bão trong ngày 9 tháng 9.
Lee sau đó tái tổ chức một phần và đạt đỉnh cường độ thứ hai vào đầu ngày 11 tháng 9 với sức gió duy trì khoảng 105 hải lý/giờ. Trong thời kỳ này, hoàn lưu bão mở rộng đáng kể và trường gió mạnh bao phủ khu vực rộng hơn so với giai đoạn đầu.
Quỹ đạo xa châu Á: Không đổ bộ Việt Nam, Trung Quốc và Philippines
Trong toàn bộ vòng đời, Lee duy trì quỹ đạo trên Đại Tây Dương và không tiến vào khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương hoặc Biển Đông. Cơn bão không gây gió mạnh, mưa lớn hay nước dâng do bão tại các tỉnh ven biển Việt Nam, Trung Quốc và Philippines.
Sau khi đạt cực đại, Lee tiếp tục di chuyển về phía bắc do tác động của các hệ thống khí quyển quy mô lớn ở Bắc Đại Tây Dương. Sự thay đổi hướng đi này khiến bão tránh xa các khu vực đông dân cư tại vùng Caribe và Bắc Mỹ trong giai đoạn còn duy trì cường độ nhiệt đới mạnh.
Khi tiến gần khu vực phía đông Canada, Lee bắt đầu gây ảnh hưởng với gió mạnh, sóng lớn và mưa tại một số vùng ven biển Bắc Mỹ. Hệ thống đổ bộ vào tỉnh Nova Scotia của Canada sau khi suy yếu đáng kể, mang theo tác động về gió và nước dâng ven biển.
Tại khu vực châu Á, Lee được theo dõi như một trường hợp tăng cường nhanh trên biển. Dữ liệu quan trắc từ cơn bão được sử dụng để kiểm chứng khả năng mô phỏng quá trình thay đổi cường độ trong các mô hình dự báo khí tượng.
Suy yếu và chuyển đổi: Từ siêu bão Đại Tây Dương đến xoáy thuận ngoại nhiệt đới
Sau giữa tháng 9, Lee bước vào giai đoạn suy yếu khi tương tác với môi trường khí quyển ở vĩ độ cao. Hoàn lưu bão tiếp tục mở rộng trong khi các đặc điểm đối xứng của một xoáy thuận nhiệt đới dần biến mất.
Ngày 16 tháng 9 năm 2023, Lee hoàn tất quá trình chuyển đổi thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới trên khu vực phía tây bắc Đại Tây Dương. Sau đó, hệ thống tiếp tục di chuyển về phía đông bắc và suy yếu trước khi tan rã ngày 18 tháng 9.
Tác động của Lee sau khi ảnh hưởng đến Bắc Mỹ không ở mức phá hủy nghiêm trọng như một số cơn bão lịch sử, nhưng vẫn gây gió mạnh, sóng cao và mưa lớn tại một số khu vực. Báo cáo khí tượng ghi nhận 4 trường hợp tử vong trực tiếp liên quan đến cơn bão tại Hoa Kỳ, trong khi tổng thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 80 triệu USD.
Hồ sơ cuối cùng của Lee ghi nhận một vòng đời kéo dài từ ngày 5 đến ngày 18 tháng 9 năm 2023, bắt đầu từ áp thấp nhiệt đới trên Đại Tây Dương, đạt cấp siêu bão 5 với sức gió 165 dặm/giờ và áp suất trung tâm 926 hPa, sau đó chuyển thành xoáy thuận ngoại nhiệt đới trước khi tan rã trên Bắc Đại Tây Dương.