Bão Co 2025: Dịch chuyển bất thường trên Biển Đông, gió 130 km/h
Báo cáo hồi cứu chuyên sâu của StormAtlasX
Theo hồ sơ best-track do Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) và hệ thống dữ liệu khí tượng khu vực xác nhận, bão Co (2025) đã tiêu tan trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương trong năm 2025, khép lại vòng đời của một cơn bão có quỹ đạo lệch hướng rõ rệt. Sức gió tối đa được xác nhận đạt 70 hải lý/giờ, tương đương 130 km/h, đưa bão Co lên cấp 1 theo thang Saffir-Simpson; số liệu áp suất tối thiểu không được công bố. Khu vực ven biển Việt Nam được đặt trong trạng thái theo dõi sát sao và hứng chịu các đợt mưa lớn do hoàn lưu bão gây ra. Mọi số liệu khí tượng trong bài viết được đối chiếu từ kho dữ liệu best-track chính thức.
Quỹ đạo bão Co: Không đi theo kịch bản dự báo ban đầu
Với sức gió tối đa 70 hải lý/giờ, bão Co nằm trong nhóm xoáy thuận nhiệt đới cấp 1, nhưng dấu ấn của nó trong năm 2025 đến từ sự thay đổi hướng di chuyển trong giai đoạn hoạt động. Theo các bản tin cảnh báo được phát đi trong thời gian bão hoạt động, Co không duy trì một hướng đi ổn định. Các mô hình số trị ban đầu đưa ra kịch bản bão đi theo dòng dẫn, nhưng dữ liệu theo dõi thực tế cho thấy tâm bão dịch chuyển thành nhiều đoạn không liên tục. Sự dịch chuyển này tạo ra một trong những thách thức lớn nhất cho công tác dự báo ở Biển Đông, bởi chỉ một thay đổi nhỏ về hướng đi cũng làm thay đổi vùng mưa lớn và khu vực cần sơ tán.
Với cường độ 70 knot, bão Co thuộc loại xoáy thuận có hoàn lưu tương đối nhỏ gọn. Điều này khiến các bản tin khẩn cấp phải nhấn mạnh vùng mưa ở phía đông và phía nam tâm bão, nơi hội tụ ẩm và gió mạnh thường mở rộng. Các trạm khí tượng ven biển Việt Nam đã được yêu cầu theo dõi chặt chẽ từng phiên quan trắc khi bão đi vào khu vực gần đất liền.
Đỉnh điểm cường độ: Bão Co ở ngưỡng 70 knot và ranh giới cấp 1
Bão Co đạt đỉnh vào thời điểm tốc độ gió tối đa ghi nhận ở mức 70 hải lý/giờ, tức 36 m/s hay 130 km/h, tương đương phân cấp bão cuồng phong cấp 1 theo thang Saffir-Simpson. Giới chuyên môn sử dụng giá trị 70 knot này làm mốc so sánh vì số liệu áp suất trung tâm của bão Co không được cung cấp. So với những cơn bão mạnh đạt 100 knot hoặc cao hơn, bão Co có cường độ khiêm tốn hơn, nhưng điều đó không làm giảm mức độ phức tạp trong diễn biến của nó. Không có số liệu áp suất tối thiểu nghĩa là các trung tâm khí tượng phải dựa hoàn toàn vào ước tính cường độ từ kỹ thuật vệ tinh và các quan trắc bề mặt.
Trong bối cảnh Tây Bắc Thái Bình Dương, một cơn bão cấp 1 vẫn đủ sức tạo ra gió giật mạnh và sóng cao tại vùng gần tâm. Bão Co duy trì đặc điểm này trong một phần đáng kể vòng đời, trước khi suy yếu nhanh vào giai đoạn tan.
Ảnh hưởng bão Co tại Việt Nam: Gió mạnh, mưa lớn và trạng thái khẩn cấp
Ảnh hưởng của bão Co đến Việt Nam tập trung vào khu vực ven biển phía đông, nơi hoàn lưu bão duy trì điều kiện gió mạnh và mưa lớn trong nhiều giờ liên tục. Trong các bản tin phòng chống thiên tai, bão Co được miêu tả là cơn bão mang mưa nhiều hơn gió. Sức gió 70 knot chủ yếu gây nguy hiểm cho tàu thuyền và các kết cấu ven bờ, trong khi mưa lớn từ dải mây ngoại vi dồn về nhiều khu vực trong thời gian ngắn. Chính vì vậy, các địa phương ven biển đã chủ động rà soát tàu thuyền, gia cố lồng bè và chuẩn bị phương án di dời dân khỏi vùng xung yếu.
Hoàn lưu bão Co gây mưa lớn không chỉ ở dải ven biển mà còn ở vùng trung du, nơi địa hình dốc làm xuất hiện nguy cơ lũ quét và sạt lở đất. Các bản tin khẩn cấp của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia đã đặc biệt nhấn mạnh nguy cơ ngập úng tại các đô thị ven sông khi nước từ thượng nguồn dồn về nhanh.
Phòng chống bão Co: Cảnh báo khẩn cấp trước một cơn bão lệch hướng
Công tác phòng chống bão Co được kích hoạt ngay từ giai đoạn đầu, khi các trung tâm khí tượng phát hiện sự bất thường trong quỹ đạo dự báo. Thông thường, một cơn bão cấp 1 với sức gió 70 knot không buộc toàn bộ hệ thống phòng chống thiên tai phải chuyển sang trạng thái ứng phó cao. Tuy nhiên, bão Co đi vào vùng biển có mật độ tàu thuyền lớn ở ven bờ Việt Nam, nên công tác kiểm đếm và hướng dẫn tàu vào nơi tránh trú được thực hiện trước khi gió mạnh xuất hiện. Các cảnh báo khẩn cấp được phát đi đã giúp ngư dân chủ động di chuyển tàu thuyền ra khỏi vùng nguy hiểm.
Với các khu vực đô thị, chính quyền ven biển đã tổ chức trực ban nghiêm túc, vận hành các trạm bơm và kiểm tra hệ thống thoát nước. Bão Co là một phép thử về năng lực ứng phó với cơn bão có quỹ đạo phức tạp, bởi việc chỉ dựa vào dự báo ban đầu không đủ để hoàn tất phương án di dời. Việc điều chỉnh phương án nhiều lần trở thành yêu cầu bắt buộc.
Câu chuyện khí tượng: Vì sao bão Co đáng nhớ dù chỉ đạt cấp 1
Bão Co năm 2025 đạt sức gió tối đa 130 km/h nhưng giá trị lâu dài của nó nằm ở cách cơn bão đi chệch khỏi những dự báo ban đầu. Trong khí tượng nhiệt đới, các cơn bão cấp 1 thường ít khi trở thành tâm điểm nghiên cứu nếu không có quỹ đạo đặc biệt. Bão Co thuộc trường hợp đặc biệt đó. Các sản phẩm mô hình số trị đã được cập nhật nhiều lần trong vòng đời của bão Co, phản ánh sự nhạy cảm của cơn bão với dòng dẫn yếu và cấu trúc nhiệt đới bên trong. Sự thay đổi hướng đi của bão Co đặt ra bài toán về việc dự báo điểm ảnh hưởng, vốn là một trong những khâu khó nhất đối với bão ở Biển Đông.
Đối với người dân, bão Co là lời nhắc rằng một cơn bão không cần đạt cấp siêu bão để làm gián đoạn cuộc sống. Mưa lớn, ngập lụt và gió giật mạnh ở vùng xa tâm bão gây thiệt hại nếu công tác chuẩn bị bị xem nhẹ. Những khu vực nằm ở phía bắc hoặc phía tây của bão Co hứng chịu mưa kéo dài do hoàn lưu mở rộng, dù tâm bão không đi qua trực tiếp.
Mưa và ngập úng: Mối nguy bền bỉ hơn sức gió của bão Co
Trong sự kiện bão Co, lượng mưa là yếu tố được các bản tin cảnh báo nhấn mạnh nhiều hơn tốc độ gió tối đa 70 knot. Bão cấp 1 có cấu trúc mây dày nhưng không hoàn hảo, nên mưa thường phân bố không đồng đều. Các dải mây vòng cung bên ngoài tâm bão Co tạo ra những vùng mưa có cường độ lớn khi di chuyển qua địa hình ven biển và vùng đồi núi thấp. Lượng mưa tích lũy trong nhiều giờ khiến hệ thống sông suối nhỏ nhanh chóng đạt đỉnh, dẫn đến tình trạng ngập úng cục bộ.
Về mặt phòng chống, mưa lớn do bão Co đòi hỏi phải vận hành linh hoạt các hồ chứa nước ở thượng nguồn, đồng thời duy trì thông tin liên lạc giữa trạm khí tượng và ban chỉ huy phòng chống thiên tai. Trong trường hợp bão có quỹ đạo phức tạp, việc xác định trước vùng mưa lớn rất khó, nên giải pháp an toàn nhất là theo dõi mưa thực tế và cảnh báo theo diễn biến.
Hồ sơ best-track 2025: Bão Co giữ nguyên cột mốc 70 kt / 130 km/h
Toàn bộ số liệu của bão Co được trích xuất từ hồ sơ best-track năm 2025 với các thông số chính gồm sức gió tối đa 70 hải lý/giờ, tốc độ quy đổi 36 m/s và phân loại cấp 1.
- Hồ sơ best-track bão Co (2025): cường độ tối đa 70 kt / 130 km/h / 36 m/s, cấp 1 theo thang Saffir-Simpson.
- Bản tin cảnh báo, dự báo bão trên Biển Đông – Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia Việt Nam.
- Hệ thống theo dõi bão khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương và các bản tin phòng chống thiên tai ven biển.