Bagyong Narelle, Ikalawang Sumalanta sa Tatlong Estado ng Australia Mula 2005
Nabuo ang Bagyong Narelle bilang isang mababang presyon noong Marso 15, 2026 sa timog ng Solomon Islands bago ito pinangalanan bilang tropikal na bagyo noong Marso 17. Naabot nito ang pinakamataas na lakas noong Marso 19 bilang isang Category 5 na matinding tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na humigit-kumulang 215 kilometro bawat oras. Dumaan ang sistema sa hilagang Australia at naging ikalawang bagyo matapos si Ingrid noong 2005 na tumawid sa Queensland, Northern Territory, at Western Australia habang nananatiling nasa antas ng matinding tropikal na bagyo. Hindi pumasok si Narelle sa Philippine Area of Responsibility (PAR), kaya walang inilabas na Signal No. 1 hanggang Signal No. 5 na babala mula sa PAGASA para sa Pilipinas.
Pagbuo sa Dagat Coral: Mabilis na Paglakas ni Narelle Tungo sa Category 5
Nagsimula ang pag-unlad ni Narelle bilang isang mababang presyon sa timog ng Solomon Islands noong Marso 15, 2026. Habang gumagalaw ito pakanluran sa Dagat Coral, naging mas organisado ang sirkulasyon ng hangin at lumakas ang sistema hanggang matawag itong tropikal na bagyo noong Marso 17.
Sa unang bahagi ng pag-iral nito, mabilis na nagbago ang lakas ng sistema. Noong Marso 17, umabot ito sa Category 1 na antas, at pagsapit ng Marso 18 ay lumakas ito sa Category 3 habang patuloy ang paglapit sa hilagang silangan ng Australia.
Noong Marso 19, naabot ni Narelle ang pinakamataas nitong lakas. Ayon sa datos ng pagmamanman, nagtala ang bagyo ng pinakamalakas na 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na humigit-kumulang 215 kilometro bawat oras, na katumbas ng Category 5 na antas sa klasipikasyon ng Australia. Sa yugtong ito, nasa paligid ng hilagang bahagi ng Dagat Coral ang sentro ng bagyo habang patuloy itong gumagalaw pakanluran.
Ang unang rurok ng lakas ni Narelle ang naging pinakamahalagang yugto ng pagbuo nito. Mula sa isang bagong sistemang tropikal, mabilis itong naging isang matinding tropikal na bagyo sa loob ng ilang araw bago unang tumama sa lupain.
Dahil hindi tumawid ang sentro ng bagyo sa PAR, walang direktang pagtatalaga ng lokal na pangalan mula sa PAGASA at walang Tropical Cyclone Wind Signal na itinaas sa mga lalawigan ng Pilipinas. Para sa mga bansa sa kanlurang Pasipiko, kabilang ang Pilipinas at Tsina, nanatiling mahalaga ang pagmamasid sa galaw ng sistema dahil ang malalayong malalakas na bagyo ay maaaring makaapekto sa pangkalahatang daloy ng panahon sa rehiyon.
Unang Landfall sa Queensland: Pagtama ng Category 4 sa Far North Coast
Matapos ang pinakamataas na lakas nito noong Marso 19, bahagyang humina si Narelle habang papalapit sa baybayin ng Queensland. Noong umaga ng Marso 20, tumama ang sentro ng bagyo sa pagitan ng Coen at Lockhart River sa Far North Queensland bilang Category 4 na matinding tropikal na bagyo.
Nagdala ang sistema ng malalakas na hangin, malawakang pag-ulan, at pagbaha sa ilang lugar. Sa Lockhart River, naitala ang pinakamalakas na bugso ng hangin na humigit-kumulang 115 kilometro bawat oras. Naranasan din ang pagbagsak ng mga puno at sanga, pinsala sa ilang gusali, pagkawala ng suplay ng kuryente, at pagtaas ng tubig sa mga kalsada at mabababang lugar.
Pagkatapos tumawid sa Cape York Peninsula, lumabas muli si Narelle sa Gulpo ng Carpentaria noong Marso 20 bilang isang humihinang sistema. Patuloy itong gumalaw pakanluran habang unti-unting bumababa ang lakas dahil sa epekto ng pagdaan sa lupa.
Noong Marso 22, tumawid ang sistema sa Northern Territory bilang Category 3 na bagyo. Ang paglapit nito sa hilagang bahagi ng teritoryo ay nagdala ng malakas na ulan at pagbaha sa ilang lugar. Sa rehiyon ng Daly River, naging mahalaga ang pagmamanman sa pag-ulan dahil ang ilang watershed ay nakaranas na ng mataas na antas ng tubig bago pa dumating si Narelle.
Ang unang dalawang pagtama ni Narelle sa lupain ay nagpakita ng pagbabago ng epekto ng bagyo depende sa lokasyon. Sa mga lugar na malapit sa sentro ng bagyo, pangunahing naitala ang pinsala mula sa hangin at ulan, habang ang mas malalayong lugar ay nakaranas ng epekto mula sa malawak na sirkulasyon ng ulan.
Muling Paglakas sa Golpo ng Carpentaria at Ikatlong Landfall sa Kanlurang Australia
Matapos dumaan sa Northern Territory, nagpatuloy si Narelle pakanluran at tumawid sa hilagang bahagi ng Australia. Pagsapit ng Marso 25, muling lumakas ang sistema sa karagatan sa hilagang-kanluran ng Broome habang papunta sa baybayin ng Western Australia.
Sa yugtong ito, bumalik si Narelle sa antas ng matinding tropikal na bagyo. Gumalaw ito kahilera ng baybayin ng Pilbara at nagdala ng matagal na panahon ng malalakas na hangin sa mga komunidad sa silangan ng Onslow.
Noong Marso 26, muling umabot si Narelle sa maikling yugto ng mas mataas na lakas bago ang huling paghina nito. Naobserbahan ang muling pagtaas ng organisasyon ng sistema habang nasa hilagang-kanluran ng Australia, bago naitala ang huling pinakamataas na lakas nito na Category 3 na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na humigit-kumulang 155 kilometro bawat oras.
Ang malawak na sirkulasyon ni Narelle ang naging dahilan ng malawak na saklaw ng epekto nito kahit hindi direktang tumama ang sentro sa maraming pamayanang baybayin. Naapektuhan ang operasyon ng mga daungan, paliparan, at ilang sektor ng industriya sa rehiyon ng Pilbara dahil sa kondisyon ng panahon.
Sa kabuuan ng paglalakbay nito sa Australia, tatlong beses na umabot si Narelle sa mataas na antas ng lakas: unang Category 5 noong Marso 19 sa karagatan, Category 4 sa unang pagtama sa Queensland noong Marso 20, at huling Category 3 na pinakamataas na yugto noong Marso 26 malapit sa Western Australia.
Natapos ang Paglalakbay: Narelle, Bagyong Tumawid ng Tatlong Rehiyon sa Loob ng 8 Araw
Ang rekord ni Narelle ay nakilala dahil sa pagtawid nito sa tatlong pangunahing rehiyon ng hilagang Australia habang nananatiling isang makapangyarihang tropikal na sistema sa iba’t ibang yugto. Matapos ang unang pagtama sa Queensland, pagtawid sa Northern Territory, at muling paglapit sa Western Australia, naging isa ito sa mga pambihirang bagyong naitala sa rehiyon.
Noong Marso 23 hanggang Marso 24, humina ang sistema habang dumadaan sa lupain at Joseph Bonaparte Gulf. Ngunit matapos makabalik sa bukas na karagatan, muling nabuo ang sirkulasyon at lumakas ito bago ang huling yugto sa hilagang-kanlurang bahagi ng Australia.
Pagsapit ng Marso 27, mabilis nang humina si Narelle habang lumalayo sa pangunahing mga lugar na apektado. Noong Marso 28, 2026, bumaba ang sistema sa antas ng tropikal na depresyon at natapos ang opisyal na pagmamanman dito.
Ipinakita ng mahabang buhay ni Narelle ang kahalagahan ng patuloy na pagmamanman sa mga tropikal na sistema sa kanlurang Pasipiko at mga karatig rehiyon. Mula sa pagbuo nito noong Marso 15 hanggang sa tuluyang paghina noong Marso 28, naitala ang tatlong yugto ng pinakamataas na lakas, kabilang ang Category 5 na yugto noong Marso 19, Category 4 na pagtama sa Queensland, at Category 3 na huling rurok malapit sa Western Australia.