Bagyong Lee 2023: Sumabog sa Kategorya 5, 270 km/h na Hangin sa 24 Oras
Ang Bagyong Lee noong 2023 ay mabilis na lumakas mula sa isang tropikal na sistema hanggang maging isang Kategorya 5 na bagyo na may pinakamataas na tuloy-tuloy na hangin na 165 milya kada oras o humigit-kumulang 270 kilometro bawat oras. Noong 8 Setyembre 2023, naabot ni Lee ang pinakamalakas nitong yugto habang nasa silangan ng Lesser Antilles, na may pinakamababang sentrong presyon na 926 hPa. Ayon sa PAGASA, ang Bagyong Lee ay nasa labas ng Philippine Area of Responsibility (PAR) at walang inilabas na anumang Tropical Cyclone Wind Signal mula Signal No. 1 hanggang Signal No. 5 para dito. Ang Lee ay isang bagyong nabuo sa Atlantiko at hindi bahagi ng sistema ng mga bagyo sa Kanlurang Pasipiko o West Philippine Sea na karaniwang minomonitor ng Pilipinas.
Pagbuo mula sa Atlantiko: Paano Naging Bagyo ang Isang Tropikal na Alon
Nagsimula ang kuwento ni Lee mula sa isang malakas na tropikal na alon na lumabas mula sa kanlurang baybayin ng Aprika noong unang bahagi ng Setyembre 2023. Habang tumatawid ito sa mainit na bahagi ng tropikal na Atlantiko, unti-unting nabuo ang mas organisadong sirkulasyon at nagkaroon ng mas matibay na kumpol ng mga ulap at pagkulog.
Noong 5 Setyembre 2023, naging tropikal na depresyon ang sistema sa gitnang bahagi ng Atlantiko. Makalipas ang ilang oras, lumakas ito bilang isang tropikal na bagyo habang patuloy na kumukuha ng enerhiya mula sa mainit na tubig-dagat at paborableng kondisyon ng atmospera.
Hindi dumaan si Lee sa rehiyong sakop ng Pilipinas. Dahil nabuo ito sa Atlantiko, hindi ito pumasok sa Philippine Area of Responsibility at hindi ito binigyan ng lokal na pangalan ng PAGASA. Ang paggamit ng pangalang Lee ay bahagi ng internasyonal na sistema ng pagpapangalan ng bagyo sa Atlantiko, na hiwalay sa mga pangalang ginagamit para sa mga bagyo sa Kanlurang Pasipiko.
Sa loob ng unang yugto ng pag-unlad nito, ipinakita ni Lee ang mabilis na pagbabago mula sa isang karaniwang tropikal na sistema patungo sa isang malakas na bagyo. Noong 6 Setyembre, isa na itong ganap na tropikal na bagyo, at pagsapit ng 7 Setyembre ay umabot ito sa antas ng malaking bagyo habang patuloy ang paglapit nito sa bahagi ng karagatang may mataas na temperatura.
Ang ganitong uri ng paglakas ay bihira sa mga bagyong Atlantiko, kung saan ang isang sistema ay maaaring magbago nang malaki sa loob lamang ng maikling panahon kapag nagsama ang mainit na karagatan, sapat na halumigmig, at mababang paggugulo ng hangin.
Pagsabog ng Lakas sa Karagatan: Ang Pag-abot ni Lee sa Kategorya 5
Noong 7 hanggang 8 Setyembre 2023, dumaan si Lee sa isang pambihirang yugto ng mabilis na paglakas. Sa loob lamang ng humigit-kumulang 24 oras, tumaas ang lakas nito ng halos 80 milya kada oras o mahigit 130 kilometro bawat oras, dahilan upang mabilis itong maging isang napakalakas na bagyo.
Noong 8 Setyembre, umabot si Lee sa pinakamataas nitong lakas bilang isang Kategorya 5 na bagyo. Naitala ang pinakamataas na tuloy-tuloy na hangin nito sa 165 milya kada oras o 270 kilometro bawat oras, habang ang pinakamababang sentrong presyon ay bumaba sa 926 hPa. Matatagpuan noon ang sentro ng bagyo malapit sa 17.8 hilagang latitud at 53.5 kanlurang longhitud, malayo sa mga pangunahing pulo sa Caribbean at hindi nagbabanta sa Pilipinas.
Ang napakabilis na paglakas ni Lee ay naganap habang dumaraan ito sa bahagi ng Atlantiko na may napakainit na ibabaw ng dagat at mahina ang paggugulo ng hangin. Lumitaw ang malinaw na mata ng bagyo at naging mas organisado ang pader ng ulap sa paligid nito, mga katangiang karaniwang nakikita sa mga pinakamalalakas na tropikal na bagyo.
Gayunpaman, hindi nagtagal ang pinakamataas na lakas nito. Matapos ang rurok ng intensidad, nagsimulang humina si Lee dahil sa pagbabago ng kondisyon sa paligid, kabilang ang pagtaas ng paggugulo ng hangin na nakaapekto sa istruktura ng bagyo.
Sa kabila ng pagiging Kategorya 5, hindi nagdulot si Lee ng direktang pinsala sa Pilipinas, Tsina, o mga bansa sa Kanlurang Pasipiko. Ang pangunahing epekto nito ay nanatili sa Atlantiko habang patuloy nitong binabago ang direksiyon ng paggalaw.
Pagbabago ng Estruktura: Bakit Lumaki ang Lawak ni Lee Kahit Humina ang Hangin
Matapos ang unang rurok ng lakas, bumaba ang intensidad ni Lee ngunit hindi agad nawala ang malawak nitong sirkulasyon. Noong 10 Setyembre, muling naging mas organisado ang sistema at nakabawi ang bagyo bago umabot muli sa antas ng malaking bagyo noong 11 Setyembre.
Sa panahong ito, umabot ang pinakamataas na hangin ni Lee sa humigit-kumulang 105 knot o 120 milya kada oras. Bagaman mas mahina ito kumpara sa Kategorya 5 na yugto, lumawak naman ang saklaw ng malalakas na hangin nito.
Ang pagbabago sa laki ng bagyo ay may mahalagang papel sa epekto nito sa karagatan. Noong kalagitnaan ng Setyembre, ang mga hanging lakas-bagyo ay umabot sa malawak na distansiya mula sa sentro ng sistema. Dahil dito, nagkaroon ng mapanganib na kondisyon sa dagat kahit hindi direktang tumama ang sentro ng bagyo sa maraming lugar.
Dumaan din si Lee sa mga siklo ng pagpapalit ng eyewall, isang natural na proseso kung saan muling inaayos ng isang malakas na bagyo ang panloob na istruktura nito. Ang prosesong ito ay maaaring magdulot ng pansamantalang paghina o pagbabago ng lawak habang patuloy na umiikot ang sistema.
Para sa mga tagamasid ng panahon sa Pilipinas, ang galaw ni Lee ay malinaw na naiiba sa mga bagyong nabubuo sa Kanlurang Pasipiko. Ang mga bagyong pumapasok sa PAR ay sinusubaybayan ng PAGASA dahil maaari silang makaapekto sa bansa, samantalang si Lee ay nanatiling malayo sa rehiyong iyon.
Hilagang Pagliko at Pagwawakas: Ang Huling Landas ni Lee Patungong Atlantiko
Pagsapit ng kalagitnaan ng Setyembre 2023, nagsimulang lumiko pahilaga ang landas ni Lee dahil sa pagbabago ng malalaking sistema ng hangin sa Hilagang Atlantiko. Ang dating galaw nito patungong kanluran-hilagang kanluran ay napalitan ng mas hilagang direksiyon habang humaharap ito sa mas komplikadong kondisyon sa atmospera.
Noong 14 Setyembre, bumaba si Lee sa antas ng Kategorya 1 ngunit nanatili itong malawak na sistema. Patuloy itong kumilos patungo sa hilagang bahagi ng Atlantiko habang unti-unting nawawala ang mga katangiang tropikal nito.
Noong 16 Setyembre, naging post-tropical na sistema si Lee bago tuluyang lumapit sa Nova Scotia, Canada. Nagdala ito ng malalakas na hangin, pagtaas ng tubig-dagat, at pag-ulan sa mga lugar na dinaanan nito, ngunit hindi ito naging direktang banta sa Pilipinas o West Philippine Sea.
Noong 18 Setyembre 2023, nagtapos ang tala ng buhay ni Lee matapos itong tuluyang humina bilang isang extratropical na sistema sa Hilagang Atlantiko.
Sa kabuuang rekord ng bagyo, si Lee ay nabuo noong 5 Setyembre, umabot sa Kategorya 5 noong 8 Setyembre na may pinakamataas na tuloy-tuloy na hangin na 165 milya kada oras o 270 kilometro bawat oras at pinakamababang sentrong presyon na 926 hPa, naging post-tropical noong 16 Setyembre, at nawala bilang sistema noong 18 Setyembre 2023.